5 minut dla E. O tablicy Snellena.

Jest rok 1862, Utrecht, Holandia, okres rewolucji przemysłowej. Czas migracji ze wsi do miast. Intensywny wzrost nadziei na znalezienie zatrudnienia w nowo powstających fabrykach, by zapewnić rodzinie lepszy byt. Jest to też czas dużej walki na rynku pracy – liczą się nie tylko kwalifikacje, ale i żelazne zdrowie. Dobry wzrok zaczął być uznawany za niezbędny w wielu nowych gałęziach przemysłu. Potrzebne zatem jest narzędzie do oceny ostrości wzroku kandydatów. W tym czasie każdy z praktykujących holenderskich okulistów ma na to swoje sposoby, co uniemożliwia porównywanie wyników. Utrudnia to też bardzo pracę optykom, którzy na ich podstawie mają wykonać okulary idealne. I wtem zjawia się Hermann Snellen, okulista – wybawiciel.

Tablica literowa jest chyba najbardziej oczywistym atrybutem okulisty i optometrysty. Każdy, kto kiedykolwiek miał badany wzrok, był proszony o odczytanie wskazanych coraz mniejszych liter z pewnej odległości. Pierwsze takie tablice opracował właśnie Snellen w drugiej połowie XIX wieku. Były to pierwsze ujednolicone tablice i dzięki możliwości porównania wyników bardzo szybko stały się popularne w całej Europie. W krótkim czasie powstały dwie wersje takiej tablicy. Jedna składała się z 11 rzędów zmniejszających się liter, a druga przedstawiała literę E, obróconą i również coraz mniejszą. Pacjent badany za pomocą tej drugiej tablicy miał za zadanie pokazywać trzema palcami jednej ręki ułożenie litery E, wskazane przez badającego. Takie warianty tablic umożliwiały przebadanie wszystkich chętnych kandydatów do pracy, jednocześnie sprawdzając, kto naprawdę potrafi czytać. Pomysł tablicy tak bardzo się spodobał, że stworzono również tablice złożone z liter innych alfabetów niż łaciński. 100 lat później fińska okulistka dziecięca Lea Hyvärinen opracowała grafiki LEA (jabłko, dom, okno, kółko), czyli tablice obrazkowe dla osób, które nie umieją czytać (w tym małe dzieci i osoby z ograniczeniami kognitywnymi). A każdy znak użyty na takiej tablicy, to właśnie optotyp.

poster-tumblingE

Tablica E Snellena. http://www.cascadilla.com/eyecharts/tumblingE/images/poster-tumblingE.jpg

Nie tak łatwo stworzyć prawdziwy optotyp. Wszystko musi być dobrze wymierzone. Na długo przed erą badań komputerowych taka precyzja wykonania miała ogromne znaczenie dla prawidłowości wyniku. Nic tu nie jest przypadkowe. Natężenie światła w pomieszczeniu musi wynosić 120 cd/m2. Wysokość i szerokość optotypu jest pięciokrotnością grubości linii, a grubość linii odpowiada odstępowi między wierszami oraz pustej przestrzeni wewnątrz litery C. Każda litera ma wysokość odpowiadającą 5 minutom kątowym, a wyróżniające elementy typograficzne (np. różnice między U i V albo I i L) mają wielkość jednej minuty kątowej. W efekcie największy rząd ma 87,3 mm wysokości (dla odległości 6 metrów), a rząd oznaczony 20/20 ma wysokość 8,37mm. Oczywiście jest też na to wzór:

wzor

Gdzie ω to wysokość/ szerokość optotypu, δ to odległość oka od tablicy, θ to kąt wyznaczany przez optotyp (5 minut kątowych).

e i c 15.jpg

W prawidłowo skonstruowanym optotypie proporcje między elementami muszą wynosić 1:5. https://clinicalgate.com/ocular-examination/

e

Tradycyjnie przyjmuje się, że odległość od oka pacjenta do optotypu wynosi 6 metrów (20 stóp), ale można stworzyć tablice dostosowane do gabinetu o dowolnych wymiarach. Przy mniejszej odległości litery również będą mniejsze, ale nadal będą mieć wysokość 5 minut kątowych. http://webvision.med.utah.edu/imageswv/KallSpat4.jpg

Tylko 10 liter spełnia powyższe warunki, czyli: C, D, E, F, L, N, O, P, T i Z. Normy brytyjskie uznają 20%- owe odchylenia od tych wymiarów, dzięki czemu litery H, K, R, U i V też pojawiły się na tablicach. Co ciekawe, sam układ liter oraz użyta czcionka nie mają wpływu na wynik badania. To dobrze, gdyż dzięki tak dużej liczby kombinacji można tworzyć różne zestawy i uniemożliwić pacjentom zapamiętanie kolejności liter. Wtedy wszystkie oszustwa wychodzą na jaw:

eye-exam-268x300

Milton oszukuje na teście wzroku.

Ponadto, przy każdym rzędzie optotypów widnieje ułamek (zwykły lub dziesiętny), tzw. ułamek Snellena. Jest to stosunek odległości z jakiej jest robione badanie, do odległości, z której najmniejszy optotyp osiąga wielkość 5 minut kątowych. Oko dobrze widzące, czyli miarowe, widzi litery wielkości 8,37mm z odległości 6 metrów lub 20 stóp. Stąd zapis 6/6, 20/20 bądź 1. Mniejsze litery trudniej jest zobaczyć, więc trzeba się do nich zbliżyć. Zmniejsza się zatem mianownik ułamka. I odwrotnie – im większy znak, tym łatwiej jest go dostrzec z większej odległości. I dlatego przy górnym E widnieje ułamek 6/60, 20/200 lub 0,1. Zapis dziesiętny jest obecnie najbardziej popularny, gdyż unika się w ten sposób przeliczania anglosaskich stóp na metry. Inne tablice (m.in. pierścienie Landolta, test logMAR, test Sheridana Gardinera) są w Polsce bardzo rzadko stosowane.

A na deser kilka zdjęcia starych tablic i tablic z różnych stron świata:

Children's-Eye-Chart---cropped

Tablica obrazkowa do badania małych dzieci i osób nieumiejących czytać. https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/eye-chart-facts-history

sample-large-hebrew

Tablica hebrajska. http://www.cascadilla.com/eyecharts/hebrew/images/sample-large-hebrew.jpg

rosyjska

Tablica rosyjska. http://mosaica.ru/uploads/old/images/20150510105315.jpg

poster-japanese

Tablica japońska. http://www.cascadilla.com/eyecharts/japanese/images/poster-japanese.jpg .

Historical-Vision-Chart-test---320-px

Tablica z 1910 roku. https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/eye-chart-facts-history

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s